زبان و ارتباطات مورچه‌ها

قرآن در آیه ۱۸ سوره نمل می‌فرماید: «حَتَّىٰ إِذَا أَتَوْا عَلَىٰ وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ»؛ «تا وقتی به دره مورچگان رسیدند، مورچه‌ای گفت: ای مورچگان! به خانه‌های خود وارد شوید تا سلیمان و سپاهش شما را پایمال نکنند در حالی که نمی‌فهمند.»

علم حشره‌شناسی مدرن ثابت کرده که مورچه‌ها دارای سیستم ارتباطی پیچیده‌ای هستند:
• از فرمون‌ها برای هشدار خطر استفاده می‌کنند
• قادر به انتقال اطلاعات دقیق درباره مکان غذا و دشمن هستند
• دارای سیستم تقسیم کار اجتماعی هستند

اشاره قرآن به گفتگوی مورچه با سایر مورچه‌ها، نشان‌دهنده وجود این سیستم ارتباطی پیشرفته است.

منابع:
• قرآن کریم، سوره نمل، آیه ۱۸
• "Ant Communication", Annual Review of Entomology

مفسران بزرگ اسلامی از جمله علامه طباطبایی در المیزان و آیت‌الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه، این آیه را اشاره‌ای به گسترش مداوم کیهان دانسته‌اند. واژه «لَمُوسِعُونَ» از ریشه «أَوْسَعَ» به معنای گسترش دادن است و به‌صورت صیغه مبالغه آمده که دلالت بر استمرار و پیوستگی این گسترش دارد.

ادعای این مقاله آن است که قرآن کریم در بیش از ۱۴۰۰ سال پیش، به حقیقت علمی گسترش کیهان اشاره کرده است؛ حقیقتی که بشر تنها در قرن بیستم میلادی و با مشاهدات ادوین هابل به آن دست یافت.

شواهد علمی زیر این ادعا را تأیید می‌کنند:

در قرن هفتم میلادی، تصور عمومی بر این بود که جهان ایستا و ازلی است. ارسطو و بطلمیوس مدل زمین‌مرکزی را ارائه داده بودند و این باور تا قرن شانزدهم و انقلاب کوپرنیکی ادامه یافت. ادوین هابل در سال ۱۹۲۹ میلادی با مشاهدات خود ثابت کرد که کهکشان‌ها در حال دور شدن از یکدیگر هستند.

با توجه به شواهد علمی و قرآنی، می‌توان نتیجه گرفت که قرآن کریم به‌طور شگفت‌انگیزی به حقایق علمی اشاره کرده است که قرن‌ها بعد کشف شدند. این هماهنگی، نشانه‌ای از اعجاز قرآن و دعوتی به تفکر و تدبر در آیات الهی است.